De buitenruimte inrichten als groene en gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving ontstaat niet vanzelf. De inrichting van de buitenruimte bepaalt in grote mate hoe gezond, groen en toekomstbestendig een omgeving is. Het heeft invloed op de sociale verbinding, biodiversiteit, klimaatadaptatie en de gezondheid van mens en natuur. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte beperkt en nemen de maatschappelijke opgaven toe. Daarom vraagt de inrichting van een tuin, park of openbare ruimte om een doordacht ontwerp.
Een gezonde leefomgeving begint buiten
Wanneer het over een gezonde leefomgeving gaat, denken veel mensen eerst aan goede woningen, bereikbare voorzieningen of veilige wegen. Toch is juist de buitenruimte bepalend voor hoe bewoners hun omgeving ervaren. Is er voldoende groen? Zijn er speelplekken, ontmoetingsplekken en schaduw op warme dagen? Kan regenwater natuurlijk worden opgevangen? Deze vragen hebben één ding met elkaar gemeen: ze worden niet opgelost met één boom of een extra bankje. Ze vragen om een ontwerp waarin verschillende functies samenkomen.
Eén ontwerp kan meerdere maatschappelijke opgaven oplossen
De behoefte aan betaalbare woningen in een prettige, groene omgeving is groot. Sociale nieuwbouw bestaat vaak uit appartementencomplexen, waarbij bewoners een gezamenlijk binnentuin of buitenruimte delen. Juist daar ligt een kans om de beschikbare ruimte zo in te richten dat deze niet alleen groen is, maar ook echt iets toevoegt aan de kwaliteit van wonen.
Tegelijkertijd staan gemeenten en woningcorporaties voor steeds complexere opgaven. Door klimaatverandering nemen droge periodes en hevige regenbuien toe en groeit de behoefte aan gezonde woonwijken, meer biodiversiteit en een openbare ruimte waar bewoners zich prettig voelen. Buro Mien Ruys vertaalt de maatschappelijke opgaven integraal naar ontwerpen voor de buitenruimte.
Het is verleidelijk om voor iedere uitdaging een losse oplossing te kiezen, zoals het creëren van meer schaduw tegen hittestress of een infiltratievoorziening voor regenwater. Maar een goed ontwerp kijkt juist naar de samenhang. Bomen en beplanting op doordachte plekken zorgen bijvoorbeeld tegelijk voor schaduw tijdens warme dagen, wateropvang, voedsel en schuilplaatsen voor vogels en insecten en maakt een plek aantrekkelijker om te verblijven. Een goed ingerichte buitenruimte heeft meer voordelen dan de meeste mensen denken.
Sociale cohesie in de wijk
Een gezonde leefomgeving draait niet alleen om natuur, maar ook om mensen. De manier waarop de buitenruimte is ingericht, bepaalt in grote mate of bewoners elkaar ontmoeten, buiten verblijven en zich verbonden voelen met hun omgeving.
Dat begint bij een inrichting die uitnodigt om te blijven. Denk aan gezamenlijke binnentuinen, zorgtuinen, wandelroutes, speelplekken en zitgelegenheden die samen één geheel vormen. Ze stimuleren ontmoeting, ontspanning, recreatie, beweging en betrokkenheid, wat bijdraagt aan een prettige en veilige woonomgeving.
Een inclusieve buitenruimte houdt rekening met de behoeften van verschillende gebruikers. Kinderen kunnen er veilig spelen, ouders met een kinderwagen of ouderen die minder mobiel zijn kunnen zich er gemakkelijk bewegen, en na een lange werkdag is er ruimte om buiten tot rust te komen. Zo ontstaat één plek waar iedereen zich welkom en prettig voelt.
Door tijdens het ontwerp rekening te houden met de behoeften van alle gebruikers, ontstaat een leefomgeving waarin iedereen zich welkom voelt. Denk aan een gezamenlijke buurttuin. Zo’n tuin is veel meer dan een groene ruimte tussen woningen. Het is een plek die de bewoners ruimte biedt voor rust, activiteit en ontmoetingen met buren. De inrichting stimuleert onderling contact en versterkt daarmee de sociale cohesie, wat kan helpen om eenzaamheid onder bewoners te verminderen.
Klimaatadaptatie als uitgangspunt
Klimaatverandering is allang geen vraagstuk meer voor de toekomst. Ook in bestaande woonwijken zijn de gevolgen steeds vaker merkbaar. Hevige regenbuien met wateroverlast en langere periodes van droogte wat resulteert in hittestress. Vandaar dat klimaatadaptatie steeds vaker een uitgangspunt is bij de inrichting van de buitenruimte. Niet als een losse maatregel, maar als onderdeel van het totale ontwerp.
Een klimaatadaptieve omgeving houdt regenwater zoveel mogelijk vast op de plek waar het valt. Door water te laten infiltreren in de bodem of tijdelijk te bergen in het groen, wordt het riool minder belast en blijft water beschikbaar tijdens droge perioden. Tegelijkertijd zorgen bomen en beplanting voor verkoeling en een prettiger verblijfsklimaat. De uitdaging is om deze oplossingen op een natuurlijke manier onderdeel te maken van de buitenruimte. Door klimaatadaptatie vanaf de eerste schets mee te nemen, ontstaat een woonomgeving die beter is voorbereid op de toekomst én prettig blijft om dagelijks te gebruiken. Een wadi hoeft bijvoorbeeld geen technische voorziening te zijn, maar kan ook een groene verblijfsplek vormen.
Onze collega’s van Prommenz en Smit Groenadvies werkten aan de inrichting van de buitenruimte bij de Sperwerstraat in Alkmaar, waar een wadi onderdeel is van het klimaatadaptieve ontwerp.
Biodiversiteit verbeteren
Biodiversiteit begint niet bij meer groen, maar bij de juiste keuzes. De manier waarop een tuin, landschap, park en openbare ruimte wordt ingericht, bepaalt of planten en dieren er daadwerkelijk een leefgebied vinden.
Een gazon met enkele bomen biedt bijvoorbeeld veel minder ruimte aan vogels, vlinders en insecten dan een gevarieerde beplanting met verschillende lagen, bloeiende soorten en voldoende beschutting. De afwisseling tussen bomen, heesters, vaste planten en bodembedekkers maakt een woonomgeving aantrekkelijk voor mens én natuur. Ook de keuze voor de juiste plant op de juiste plek speelt een belangrijke rol. Beplanting moet passen bij de bodem, het gebruik van de ruimte en de omstandigheden op de locatie. Zo ontstaat een veerkrachtig ecosysteem waarin beplanting, bodem en biodiversiteit elkaar versterken en dat ook op de lange termijn goed blijft functioneren.
Biodiversiteit is daarmee geen losse maatregel die aan het einde van een ontwerp wordt toegevoegd. Het is een belangrijk dat het vanaf het begin wordt meegenomen en tegelijkertijd bijdraagt aan een aantrekkelijkere en gezondere leefomgeving.
Gezond voor mens en natuur
Vooral bij woningcorporaties en wooncomplexen speelt de gezamenlijke buitenruimte een belangrijke rol in het dagelijks leven van bewoners. Het beleven van de tuin begint al bij het uitzicht vanuit de woning: zicht op een groene omgeving draagt bij aan ontspanning en een gevoel van welzijn. Het is ook vaak de eerste plek die bewoners zien wanneer zij thuiskomen én de plek waar buren elkaar spontaan ontmoeten. Een aantrekkelijke, groene buitenruimte nodigt uit om naar buiten te gaan, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Dat draagt bij aan gezondheid en het welzijn van bewoners. Voor zowel ouderen als jongeren geld dit: een prettige en toegankelijke buitenruimte verlaagt de drempel om dagelijks even naar buiten te gaan.
Bij de herinrichting van de complextuin van Ymere in Amsterdam stond precies die gedachte centraal. De buitenruimte werd opnieuw ingericht als een groene ontmoetingsplek voor bewoners, waarbij ruimte ontstond voor verblijf, beleving en biodiversiteit. Het laat zien dat een gezamenlijke tuin veel meer kan zijn dan een groene aankleding van een wooncomplex.
Groene woonomgevingen voor woningcorporaties
Als woningcorporatie wil je natuurlijk een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving creëren. Daarom denkt Buro Mien Ruys mee over groene en toekomstbestendige buitenruimtes bij zowel nieuwbouw als renovaties van bestaande tuinen. Van een gemeenschappelijke buitenruimte of gezamenlijke binnentuin tot een groene binnentuin bij een appartementencomplex of het ontwerp van een daktuin op een parkeergarage. Iedere situatie vraagt om een passende aanpak.
Onze ontwerpers benaderen de buitenruimte en het ontwerp integraal. Daarbij brengen we alle wensen en behoeften van bewoners, het gebruik, klimaat, biodiversiteit, beplanting en de toekomstvisie samen in één ontwerp. Door deze aspecten met elkaar te verbinden, ontstaat een toekomstbestendige buitenruimte die werkt voor mens én natuur en waar bewoners graag verblijven en elkaar op een natuurlijke manier tegenkomen.
Ook bewonersparticipatie kan onderdeel zijn van het proces. Door bewoners mee te laten denken over hun binnentuin bij het appartementencomplex, ontstaat een plek die aansluit bij hun wensen en behoeften. Dat vergroot de betrokkenheid en zorgt ervoor dat de tuin echt als een gezamenlijke plek gaat voelen.
De ontwerpvisie van Mien Ruys is actueler dan ooit
Dat een buitenruimte meerdere functies tegelijk moet vervullen, is geen nieuw inzicht. Al in de jaren dertig ontwierp Mien Ruys gemeenschappelijke tuinen voor woningbouwverenigingen. Niet als decoratie tussen de gebouwen, maar als een plek die daadwerkelijk iets toevoegde aan het dagelijks leven van bewoners.
Haar uitgangspunt was helder:
“Ik wilde functioneel groen maken voor gewone mensen.”
Die ontwerpfilosofie is vandaag misschien wel relevanter dan ooit. Waar vroeger vooral de nadruk lag op prettig wonen, spelen nu ook thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid een belangrijke rol. De kern is echter hetzelfde gebleven: niet de hoeveelheid groen staat centraal, maar de manier waarop het groen bijdraagt aan het dagelijks leven van mensen.
Die visie vormt nog altijd de basis van de ontwerpen van Buro Mien Ruys. Of het nu gaat om de herinrichting van een gezamenlijke tuin, de renovatie van een daktuin of het vergroenen van een schoolplein, ieder ontwerp begint met dezelfde vraag:
Hoe kan de buitenruimte van meerwaarde zijn voor de mensen die er iedere dag gebruik van maken?
Een gezonde leefomgeving begint met een doordacht ontwerp
Een gezonde leefomgeving ontstaat niet door één boom, één bankje of één klimaatmaatregel. Het ontstaat wanneer verschillende ontwerpkeuzes elkaar versterken.
Door gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en ontmoeting vanaf de eerste schets samen te brengen, ontstaat een tuin, landschap, park en openbare ruimte die meer doet dan alleen groen zijn. Het wordt een plek waar mensen graag verblijven, waar ruimte is voor natuur en waar een woonwijk beter is voorbereid op de toekomst. Daarom begint een gezonde leefomgeving niet bij losse maatregelen, maar bij een doordacht ontwerp van de buitenruimte.
Benieuwd hoe Buro Mien Ruys deze ontwerpprincipes toepast? Bekijk onze projecten of neem vrijblijvend contact op met onze ontwerpers
Veelgestelde vragen
Wat is een gezonde leefomgeving?
Waarom is een groene buitenruimte belangrijk?
Hoe draagt een buitenruimte bij aan de gezondheid?
Wat is klimaatadaptatie in de buitenruimte?
Hoe versterk je biodiversiteit in een woonwijk?
Waarom is sociale cohesie belangrijk in de buitenruimte?
Waarom is een doordacht ontwerp van de buitenruimte belangrijk?
Hoe richt je een gezonde leefomgeving in?
Overig actueel
Historische villa van Albert Heijn – mét een tuin van Mien Ruys!
Soms duiken ontwerpen van Mien Ruys onverwacht op in het nieuws. Dit keer in het Noordhollands dagblad en De Telegraaf. Het gaat om een bijzondere villa aan de Provincialeweg in Zaandam, die momenteel op Funda te koop staat.
